পাৰ্কিনছন ৰোগ

পাৰ্কিনছন ৰোগ

সংঘমিত্ৰা কাশ্যপ

 

পাৰ্কিনছন ৰোগ হৈছে এক মস্তিষ্কৰ বিকাৰ যাৰ ফলত অনিচ্ছাকৃত বা নিয়ন্ত্ৰণহীন চলাচল হয়, যেনে হঠাৎ শৰীৰটো জোকাৰি যোৱা, জঠৰ হোৱা, আৰু ভাৰসাম্য আৰু সমন্বয়ৰ সৈতে অসুবিধা হোৱা আদি।

লক্ষণবোৰ সাধাৰণতে ক্ৰমান্বয়ে আৰম্ভ হয় আৰু সময়ৰ লগে লগে অৱনতি হয়।

ৰোগটো আগবাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে, লোকসকলৰ খোজ কাঢ়িবলৈ আৰু কথা পাতিবলৈ অসুবিধা হ’ব পাৰে। তেওঁলোকৰ মানসিক আৰু আচৰণগত পৰিৱৰ্তন, টোপনিৰ সমস্যা, হতাশা, স্মৃতিশক্তিৰ অসুবিধা, আৰু ভাগৰ থকাও পৰিলক্ষিত হয়।

পাৰ্কিনছন থকা বেছিভাগ লোকৰ প্ৰথমে ৬০ বছৰ বয়সৰ পিছত এই ৰোগ হয়, ৫০বছৰ বয়সৰ আগতে প্ৰায় ৩% ৰ পৰা ৭% লোকৰহে আৰম্ভণি হোৱা দেখা যায়। কিছুমান গৱেষণা অধ্যয়ন অনুসৰি এই ৰোগে মহিলাতকৈ অধিক পুৰুষক প্ৰভাৱিত কৰে।

পাৰ্কিনছন ৰোগৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ  লক্ষণবোৰ তেতিয়া হয় যেতিয়া বেচাল গেংলিয়াৰ স্নায়ু কোষবোৰ (মস্তিষ্কৰ এক এলেকা যি চলাচল নিয়ন্ত্ৰণ কৰে) ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। সাধাৰণতে, এই স্নায়ু কোষ, বা নিউৰন বোৰে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মস্তিষ্কৰ ৰাসায়নিক পদাৰ্থ প্ৰস্তুত কৰে যাক ডোপামিন বুলি কোৱা হয়। যেতিয়া নিউৰনবোৰ মৰি যায় বা ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়, তেতিয়া এই নিউৰণ বোৰে প্ৰস্তুত কৰা ডোপামিনৰ পৰিমাণ কম হয়, যাৰ ফলত ৰোগটোৰ সৈতে সম্পৰ্কিত চলাচলৰ সমস্যা হয়।

এই কথা এতিয়াও জনা হোৱা নাই যে আচলতে কিহৰ ফলত নিউৰন বোৰ এইদৰে মৰি যায়। পাৰ্কিনছন ৰোগ থকা লোকসকলে কেতিয়াবা স্নায়ুৰ শেষ হেৰুৱায় যি নৰেপিনেফ্ৰাইন প্ৰস্তুত কৰে। ই হৈছে সহানুভূতিশীল স্নায়ুতন্ত্ৰৰ মুখ্য ৰাসায়নিক বাৰ্তাবাহক, যি শৰীৰৰ বহুতো কাৰ্য নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। ন’ৰেপিনেফ্ৰাইন হেৰুওৱাৰ ফলত হবলগীয়া অসুবিধা সমূহ হৈছে ভাগৰ, অনিয়মীয়া ৰক্তচাপ, পাচন নলীৰ মাজেৰে খাদ্যৰ চলাচল হ্ৰাস আদি।

পাৰ্কিনছন ৰোগৰ যদি  লক্ষণবোৰৰ কথা কবলৈ যাওঁ তেনেহলে তলত উল্লেখ কৰা লক্ষণ সমূহ সঁচাই গুৰুত্বপূৰ্ণ।

১) কম্পন : কম্পন, বা ছন্দময় জোকাৰি, সাধাৰণতে এজন ব্যক্তিৰ শৰীৰৰ এটা অংগত আৰম্ভ হয়, মূলত হাত বা হাতৰ আঙুলিত। যিকোনো সহজ কাম এটা কৰিবলৈ আগবাঢ়ি গলেও এনে ব্যক্তিৰ হাত কম্পিত হব পাৰে , আনকি  বিশ্ৰাম কৰি থকা সময়তো কোনো কাৰণ নোহোৱাকৈয়ে হাত কঁপিব পাৰে। সময়ৰ সৈতে, পাৰ্কিনছন ৰোগে এজন ব্যক্তিৰ চলাচল লেহেম কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত সৰল কামবোৰ কঠিন আৰু সময় সাপেক্ষ হ’ব পাৰে।

খোজ কাঢ়িলে এনে লোকৰ পদক্ষেপ বোৰ চুটি হ’ব পাৰে। চকী এখনত বহাৰ পিছত তাৰ পৰা ওলাই অহাটো কঠিন হ’ব পাৰে।আনকি খোজ কাঢ়িবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়ত ব্যক্তি এজনৰ ভৰি টানি নিব বা সলনি কৰিব পাৰে।

২) কঠিন পেশী : এই ৰোগত আক্ৰান্ত ব্যক্তি এজনৰ শৰীৰৰ যিকোনো অংশত পেশী জঠহ হ’ব পাৰে। জঠৰ পেশীবোৰ বেদনাদায়ক হ’ব পাৰে আৰু ই গতিৰ পৰিসৰ সীমিত কৰিব পাৰে।

৩) স্বয়ংক্ৰিয় চলাচল হেৰুওৱা : এই ৰোগৰ আন এক লক্ষণ হৈছে যে ব্যক্তি এজনে খোজ কাঢ়িলে চকু টিপিব, হাঁহিব বা আন সমান্তৰাল কাম সমূহ কৰাৰ ক্ষমতা হ্ৰাস হ’ব পাৰে।

৪) কথা সলনি হয় : ব্যক্তি জনে প্ৰয়োজনতকৈ অধিক দ্ৰুত গতিত অথবা অধিক লাহেকৈ কথা কবলৈ আৰম্ভ কৰিব পাৰে । এনে অস্বাভাৱিকভাৱে কোমল কথা কোৱা কণ্ঠস্বৰক হাইপোফোনিয়া বুলি জনা যায় । আচলতে ডিঙি আৰু বুকুত পেশীৰ নিয়ন্ত্ৰণ হ্ৰাস হোৱাৰ বাবে এনে হয়।

৫) সংকুচিত বা সৰু হস্তাক্ষৰ :  মাইক্ৰ’গ্ৰাফিয়া বুলি জনা যায়, পেশী নিয়ন্ত্ৰণৰ সমস্যাৰ বাবে এনে হয়।

এই মটৰ লক্ষণ সমূহ বাহিৰেও আন কিছু লক্ষণ সম্ভৱ যিবোৰ চলাচল আৰু পেশী নিয়ন্ত্ৰণৰ সৈতে সম্পৰ্কিত নহয়। কিন্তু বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে মটৰৰ লক্ষণবোৰত কৈ অ – মটৰ লক্ষণে কৰা ক্ষতিৰ পৰিমাণ বেছি। তাৰ ভিতৰত উল্লেখনীয় হৈছে : কোষ্ঠকাঠিন্য আৰু গেষ্ট্ৰোইনটেস্টাইনেল সমস্যা, প্ৰস্ৰাৱৰ নিয়ন্ত্ৰণহীনতা আৰু যৌন বিকাৰ, হতাশা,গোন্ধৰ অনুভূতি হেৰুওৱা,

টোপনিৰ সমস্যা যেনে সময়ে সময়ে হাত-ভৰিৰ চলাচলৰ বিকাৰ, দ্ৰুত চকুৰ চলাচল (আৰইএম) আচৰণ বিকাৰ আৰু অস্থিৰ ভৰিৰ লক্ষণ, মনোযোগ দিয়াত সমস্যা আদি।

   এই ৰোগৰ যদিও কাৰক সমূহ ভিন্ন কিন্তু কিছুমান উল্লেখনীয়। তাৰে ভিতৰত আছে :

আনুবংশিক কাৰক

নিম্ন ন’ৰেপিনেফ্ৰাইন স্তৰ

নিম্ন ডোপামিনৰ স্তৰ

অতীতৰ আঘাতজনিত মগজুৰ আঘাতবিশ্বস্ত

বয়স

লিংগ

ঔষধৰ প্ৰভাৱ আদি।

জানিব পৰা অনুসৰি পাৰ্কিনছনৰ অনা-আনুবংশিক ৰোগ নিৰ্ণয় কৰিবলৈ বৰ্তমান কোনো তেজ বা পৰীক্ষাগাৰৰ পৰীক্ষা কৰা হোৱা নাই। চিকিৎসকে সাধাৰণতে এজন ব্যক্তিৰ চিকিৎসা ইতিহাস গ্ৰহণ কৰি আৰু স্নায়বিক পৰীক্ষা কৰি ৰোগটো নিৰ্ণয় কৰে। যদি ঔষধ গ্ৰহণ কৰা আৰম্ভ কৰাৰ পিছত লক্ষণবোৰ বৃদ্ধি হয়, তেনেহলে ইয়াৰ অন্য ধৰণৰ চিকিৎসা ব্যবস্থা লোৱা হয় ।

কিন্তু গৱেষকসকলে সাম্ভাব্য সূচক বা পাৰ্কিনছন ৰোগৰ বাবে পৰীক্ষা কৰাৰ সম্ভাৱ্য কিছু উপায় বিচাৰি পাইছে। এই দুয়োটা নতুন পৰীক্ষাত আলফা-চাইনিউক্লিন প্ৰ’টিন অন্তৰ্ভুক্ত থাকে কিন্তু ইয়াৰ বাবে নতুন, অস্বাভাৱিক উপায়েৰে পৰীক্ষা কৰা হয়। ইয়াৰে এটা হৈছে মেৰুদণ্ডৰ টেপ আৰু আনটো হৈছে ছালৰ বায়োপ্সী।

   পাৰ্কিনছনৰ মুখ্য চিকিৎসা হৈছে লেভোডোপা। স্নায়ু কোষবোৰে মগজুৰ হ্ৰাস হোৱা যোগান পূৰণ কৰিবলৈ ডোপামিন তৈয়াৰ কৰিবলৈ চিকিৎসাৰ সহায়ত লেভোডোপা ব্যৱহাৰ কৰে। সাধাৰণতে, মানুহে কাৰ্বিডোপা নামৰ আন এটা ঔষধৰ সৈতে লেভোডোপা গ্ৰহণ কৰে।

কাৰ্বিডোপাই লেভোডোপা থেৰাপীৰ কিছুমান পাৰ্শ্বক্ৰিয়া প্ৰতিৰোধ বা হ্ৰাস কৰে  যেনে ওকালি অহা, বমি, নিম্ন ৰক্তচাপ, আৰু অস্থিৰতা আৰু লক্ষণবোৰ উন্নত কৰাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় লেভোডোপাৰ পৰিমাণ হ্ৰাস কৰে। পাৰ্কিনছন ৰোগত আক্ৰান্ত লোকসকলে কেতিয়াও তেওঁলোকৰ চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শৰ অবিহনে লেভোডোপা গ্ৰহণ কৰা বন্ধ কৰিব নালাগে। হঠাতে ঔষধটো বন্ধ কৰিলে গুৰুতৰ পাৰ্শ্বক্ৰিয়া হ’ব পাৰে, যেনে লৰচৰ কৰিবলৈ অক্ষম হোৱা বা উশাহ লোৱাত অসুবিধা হোৱা।

তাৰ বাহিৰেও পাৰ্কিনছন ৰোগ থকা লোকসকলৰ বাবে যিসকলৰ ঔষধৰ সৈতে সমস্যা উদ্ভৱ হয়, চিকিৎসকে তেওঁলোকক গভীৰ মগজুৰ উদ্দীপনাৰ পৰামৰ্শ দিব পাৰে। এই প্ৰক্ৰিয়াত অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত, এজন চিকিৎসকে মগজুৰ অংশত ইলেক্ট্ৰড স্থাপন কৰে আৰু সেইবোৰ বুকুত স্থাপন কৰা সৰু বৈদ্যুতিক সঁজুলি এটাৰ সৈতে সংযোগ কৰে।

ডিভাইচ আৰু ইলেক্ট্ৰডবোৰে মগজুৰ নিৰ্দিষ্ট স্থানবোৰক বিষহীনভাৱে উদ্দীপিত কৰে যি এনেদৰে চলাচল নিয়ন্ত্ৰণ কৰে যাতে পাৰ্কিনছনৰ চলাচল সম্পৰ্কীয় বহুতো লক্ষণ, যেনে কম্পন, চলাচলৰ ধীৰতা, আৰু কঠোৰতা বন্ধ কৰাত সহায়কৰ হৈ উঠে।

এই ৰোগত ব্যৱহিত আন কিছু চিকিৎসাৰ পদ্ধতি হৈছে শাৰীৰিক, বৃত্তিগত আৰু বাক চিকিৎসা, যি চালচলন আৰু কণ্ঠস্বৰৰ বিকাৰ, কম্পন আৰু কঠিনতা, আৰু মানসিক কাৰ্যকলাপ হ্ৰাস কৰাত সহায় কৰিব পাৰে আৰু পেশী শক্তিশালী কৰিবলৈ আৰু ভাৰসাম্য, নমনীয়তা আৰু সমন্বয় উন্নত কৰাৰ বাবে ব্যায়াম , টেনচন হ্ৰাস কৰিবলৈ মালিচ থেৰাপী আদি।

যদি পাৰ্কিনছন থকা ব্যক্তি এজনৰ প্ৰগতি সাধাৰণতে খৰতকীয়া নহয়,  সেয়েহে এজন ব্যক্তিৰ দৈনন্দিন ৰুটিন ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হ’ব পাৰে। কাম কৰা, ঘৰৰ যত্ন লোৱা, আৰু বন্ধুবৰ্গৰ সৈতে সামাজিক কাৰ্যকলাপত অংশগ্ৰহণ কৰা আদি কাৰ্যকলাপ প্ৰত্যাহ্বানজনক হ’ব পাৰে।

এই পৰিৱৰ্তনবোৰ অনুভৱ কৰা কঠিন হ’ব পাৰে, কিন্তু সমৰ্থন গোটে ব্যক্তিজনক এই ক্ষেত্ৰত মোকাবিলা কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। এই গোটবোৰে পাৰ্কিনছন ৰোগত আক্ৰান্ত লোক, তেওঁলোকৰ পৰিয়াল আৰু যত্ন লওঁতাসকলৰ বাবে সম্পদৰ তথ্য, পৰামৰ্শ আৰু সংযোগ প্ৰদান কৰিব পাৰে আৰু মানুহক সজাগ কৰি তুলিব পাৰে।

[সংঘমিত্ৰা কাশ্যপ, মনোবিজ্ঞানী]

(Images from different sources)

Mahabahu.com is an Online Magazine with collection of premium Assamese and English articles and posts with cultural base and modern thinking.  You can send your articles to editor@mahabahu.com / editor@mahabahoo.com ( For Assamese article, Unicode font is necessary)