গোলকীয়ভাৱে প্লাষ্টিক প্ৰদূষণ ৰোধ

মনস্বিনী শৰ্মা

বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস প্ৰতি বছৰ ৫ জুনৰ দিনা বিশ্বব্যাপী ৰাজনৈতিক কৰ্মোদ্যোগ আৰু জনসচেতনতাৰ মাধ্যমত পৰিৱেশ সচেতনতাক লক্ষ্য ৰাখি এই দিৱস পালন কৰা হয়।

এই দিৱসটি প্ৰথমে পালন কৰা হৈছিল ১৯৭৩ খৃষ্টাব্দত। এই দিৱসৰ মহত্ব হৈছে বিশ্বই বা এখন নিৰ্দিষ্ট দেশে পৰিৱেশগত সমস্যাৰ সন্মুখীন হোৱা বিভিন্ন সমস্যাৰ সম্পৰ্কে বিশ্বক সজাগ বা সচেতনতা কৰা।

প্ৰতি বছৰৰ বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস কিছুমান বিষয়ৰ সৈতে উদযাপন কৰা হয় আৰু এই বিষয়টো বিশেষকৈ পৰিৱেশৰ এটা উদ্বেগজনক বিষয়ৰ প্ৰতি মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰাৰ বাবে নিৰ্বাচন কৰা হয়।

এই বছৰৰ বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱসৰ বিষয়বস্তু হৈছে ” গোলকীয়ভাৱে প্লাষ্টিক প্ৰদূষণ ৰোধ কৰা।” এই বছৰৰ বিষয়বস্তুত চৰকাৰ, উদ্যোগ, সম্প্ৰদায় আৰু ব্যক্তিসকলক একত্ৰিত হ’বলৈ আৰু প্লাষ্টিকৰ বিপদৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ ভাল বিকল্প অন্বেষণ কৰিবলৈ আহ্বান জনোৱা হৈছে।

বৰ্তমান আমি সকলোতে আমাৰ সুবিধাৰ্থে সকলো কামতে প্লাষ্টিক ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লৈছো। কিন্তু আমি জ্ঞাত হ’ব পৰা নাই যে এই প্লাষ্টিকৰ ব্যৱহাৰে আমাৰ পৃথিৱীৰ কেনেকৈ ক্ষতি সাধন কৰিছে। প্লাষ্টিকৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে বৃদ্ধি পোৱাৰ মুখ্য কাৰণটো হ’ল প্লাষ্টিক অতি সস্তা। ইয়াৰ মূল্য কাগজ আৰু কাপোৰৰ দৰে অন্যান্য বিকল্পতকৈ কম। দ্বিতীয়তে, ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰাটো অতি সহজ। প্লাষ্টিক প্ৰায় যিকোনো বস্তুৰ বাবে তৰল বা গোটা ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।

তদুপৰি, ই বিভিন্ন ৰূপত আহে যাক আমি সহজে ঠাঁচ তৈয়াৰ কৰিব পাৰো। প্লাষ্টিক হৈছে এক অজৈৱ-পচনশীল সামগ্ৰী। আমি ভূমি বা পানীত প্লাষ্টিক দ্ৰৱীভূত কৰিব নোৱাৰো বাবে ই চিৰকাললৈ তাত ৰৈ যায়। যিহেতু প্লাষ্টিকত গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষাক্ত প্ৰদূষক থাকে, সেইবোৰে বায়ু, মাটি আৰু পানী দূষিত হোৱাৰ ক্ষেত্ৰত যথেষ্ট পৰিৱেশৰ ক্ষতি কৰিব পাৰে। বৰ্ধিত নগৰীকৰণ আৰু জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ বাবে কম ব্যয়ৰ প্লাষ্টিকৰ চাহিদা বৃদ্ধি পাইছে।

যেতিয়া প্লাষ্টিক মুকলিভাৱে বতাহত জ্বলি যায়, ই দ্ৰুতভাৱে অৱনমিত নহয় আৰু ওচৰৰ মাটি আৰু বায়ু প্ৰদূষিত কৰে। বাণিজ্যিকভাৱে মাছ ধৰাটো হৈছে পৃথিৱীৰ বহুতো অঞ্চলত এক প্ৰয়োজনীয় অৰ্থনৈতিক উদ্যোগ, কিন্তু ই বিভিন্ন ধৰণে মহাসাগৰত প্লাষ্টিক প্ৰদূষণৰ সমস্যাত অৰিহণা যোগাইছে।

প্লাষ্টিকৰ জাল সাধাৰণতে কিছুমান বৃহৎ পৰিমাণৰ মাছ ধৰা কাৰ্যকলাপত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সেইবোৰ সঘনাই ভাগি সমুদ্ৰত পৰে। সামুদ্ৰিক প্ৰাণীবোৰ এই জালত আৱদ্ধ হৈ পৰে আৰু প্লাষ্টিকৰ বিষাক্ত কণাবোৰ খায়।

বিশ্বত প্লাষ্টিকৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি পাই আহিছে । প্লাষ্টিকৰ পৰিমাণ হ্ৰাস নকৰিলে ই ২০৬০ চনলৈ তিনিগুণলৈ বৃদ্ধি হ’ব বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে। পৃথিৱীৰ বেছিভাগ প্লাষ্টিকৰ আৱৰ্জনা দুৰ্বল আৱৰ্জনা ব্যৱস্থাপনাৰ ফলত হয় ।এই প্ৰদূষণে সাগৰীয় জীৱ, পৰিৱেশ তন্ত্ৰ, আনকি মানুহৰ স্বাস্থ্যতো বিৰূপ প্ৰভাৱ পেলায়। প্লাষ্টিক প্ৰদূষণে পৰিৱেশ তন্ত্ৰত বিধ্বংসী ৰূপ ধাৰণ কৰে, প্ৰাকৃতিক প্ৰক্ৰিয়াত ব্যাঘাত জন্মায় আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্য বিপন্ন কৰে।

প্লাষ্টিকৰ আৱৰ্জনা পচি নাযায় বাবে এইবোৰ পুৰি বা পুতি পেলোৱা হয়। প্লাষ্টিক পুৰিলে ইয়াৰ ধোঁৱা আৰু গোন্ধে বায়ু প্ৰদূষিত কৰে। পুতিলে মাটি প্ৰদূষিত হয়। এনে প্ৰদূষিত মাটিত হোৱা খেতিৰ ফচলতো প্লাষ্টিক সোমাই যায়।প্লাষ্টিক পুৰিলে সৃষ্টি হোৱা ধোঁৱাই বায়ুলৈ মাইক্ৰ’প্লাষ্টিক প্ৰদূষণ আনিছে।

অৰ্থাৎ আমি উশাহতো প্লাষ্টিক গ্ৰহণ কৰিব লগা হৈছে। চহৰ অঞ্চলত প্লাষ্টিক নলাত পেলোৱা বাবে এজাক বৰষুণেই কৃত্ৰিম বানপানীৰ সৃষ্টি কৰে। ভাৰতৰ মুঠ প্লাষ্টিকৰ আৱৰ্জনাসমূহৰ ৪৩% এতিয়াও একক ব্যৱহাৰৰ প্লাষ্টিকৰে গঠিত, ইয়াৰ মূল কাৰণ হৈছে দুৰ্বল বলবৎকৰণ আৰু সুলভ বিকল্পৰ অভাৱ।

সমগ্ৰ বিশ্বত বাঢ়ি অহা প্লাষ্টিক প্ৰদূষণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি এই বৰ্ষৰ বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱসৰ উদ্দেশ্য গোলকীয়ভাৱে প্লাষ্টিক প্ৰদূষণৰ ৰোধৰ বাবে লোৱা হৈছে। প্লাষ্টিকৰ এই ভয়াবহতাৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পাবলৈ হ’লে আমি এক সহজ ‘4R’ নীতি পালন কৰিব লাগিব৷ 4R নীতি হ’ল – Refuse, Reduce, Reuse আৰু Recycle। প্লাষ্টিকৰ ব্যৱহাৰ কৰাটো একেবাৰে ত্যাগ (Refuse) কৰিব লাগিব। বাধ্যতামূলক কাৰণৰ ক্ষেত্ৰত ত্যাগ কৰিব নোৱাৰিলে ব্যৱহাৰ কমাব (reduce) লাগিব।

তাৰোপৰি পুনঃব্যৱহাৰ (Reuse) হোৱা প্লাষ্টিক সামগ্ৰীবোৰ ইয়াৰ জীৱনকাল সম্পূৰ্ণ হোৱালৈকে ব্যৱহাৰ কৰিব লাগিব। ব্যৱহাৰৰ পিছত ইয়াৰ উপাদানৰ দ্বাৰা (Recycle) পুনঃনিৰ্মিত সামগ্ৰীৰ কাৰণে ব্যৱস্থা কৰিব লাগিব।প্লাষ্টিকৰ বেগৰ সলনি কাপোৰৰ বেগ ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে,প্লাষ্টিকৰ কাৰণে বিকল্প নিৰ্মাণ কৰিব লাগে,প্লাষ্টিকৰ সলনি পচনশীল সামগ্ৰীৰে নিৰ্মিত সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে।

চৰকাৰে প্লাষ্টিকৰ ব্যৱহাৰৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা স্থাপন কৰি প্লাষ্টিক প্ৰদূষণৰ বিৰুদ্ধে কাম কৰিব পাৰে। চৰকাৰে প্লাষ্টিক নিষ্কাশনৰ নীতি প্ৰস্তুত কৰি প্লাষ্টিক বর্জনৰ সঠিক নিষ্কাশনৰ ব্যৱস্থা কৰিব পাৰে।

বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস ২০২৫ ৰ লক্ষ্য অনুসৰি গোলকীয়ভাৱে প্লাষ্টিক প্ৰদূষণ ৰোধ কৰাটো বৰ সহজসাধ্য নহ’লেও বিশ্বৰ দেশসমূহৰ চৰকাৰ,উদ্যোগ আৰু নিজাববীয়া প্ৰচেষ্টাত আমি এই লক্ষ্যত উপনীত হ’ব পাৰিম।

স্কুল পৰ্যায়ৰ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক প্লাষ্টিক ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে সজাগ কৰিব লাগে। প্লাষ্টিকৰ বিকল্পৰ অনুসন্ধান কৰিব লাগে যি সহজে পচন যায়। প্লাষ্টিকৰ মোনাৰ সলনি কাগজী মোনা ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে। প্লাষ্টিকৰ পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে।

বৰ্তমান দৈনন্দিন জীৱনত প্লাষ্টিকৰ শূণ্য ব্যৱহাৰেৰে দৈনন্দিন জীৱন পৰিচালিত কৰাটো কঠিন। কিন্তু প্লাষ্টিকৰ নূন্যতম ব্যৱহাৰ,বিকল্প ব্যৱহাৰ আৰু পুন:ব্যৱহাৰেহে আমি বৰ্ধিত প্লাষ্টিক প্ৰদূষণ ৰোধ কৰিব পাৰিম। অন্যথা এই বৰ্ধিত প্ৰদূষণে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মকো বিপদত পেলাব।

(মনস্বিনী শৰ্মা এগৰাকী যুৱ লেখিকা)

Mahabahu.com is an Online Magazine with collection of premium Assamese and English articles and posts with cultural base and modern thinking. You can send your articles to editor@mahabahu.com / editor@mahabahoo.com(For Assamese article, Unicode font is necessary) Images from different sources.