ভাষা আৰু পৰিচয়: অসমীয়াৰ অস্তিত্বৰ সংকট

ভাষা আৰু পৰিচয়: অসমীয়াৰ অস্তিত্বৰ সংকট

ছন্দাস্মিতা কাশ্যপ

ভাষা কেৱল শব্দ নহয়। ই হৈছে স্মৃতি, সংস্কৃতি আৰু পৰিচয়। অসমত, অসমীয়া ভাষা দীঘলীয়া সময় ধৰি ৰাজ্যৰ হৃদস্পন্দন হৈ আহিছে, সাহিত্য, সংগীত আৰু দৈনন্দিন বাৰ্তালাপৰ জৰিয়তে প্ৰজন্মসমূহক সংযোগ কৰি আহিছে।

যদিও, আজিৰ দিনত এই ভাষাই নীৰৱভাৱে, কিন্তু গভীৰভাৱে এক সংকটৰ সন্মুখীন—যি কেৱল ভাষাৰ জীৱন সংৰক্ষণক নহয়, অসমীয়া জাতিৰ পৰিচয়কো হুমকিৰ সন্মুখীন কৰি ৰাখিছে।

সংগ্ৰামৰ এক পৰম্পৰা

অসমীয়াই সন্মুখীন হোৱা সমস্যা সমূহৰ মূল শিপা ইতিহাসত নিহিত। ১৮৩৬ চনত, ব্ৰিটিছ উপনিবেশিক শাসনৰ সময়ত, বিদ্যালয় আৰু প্ৰশাসনত অসমীয়াৰ ঠাইত বঙালী ভাষাক চৰকাৰী ভাষা হিচাপে প্ৰতিস্থাপন কৰা হৈছিল। বহু দশকলৈ অসমীয়া সাহিত্য, শিক্ষা আৰু ৰাজহুৱা জীৱন উপেক্ষিত হৈ ৰ’ল, ফলস্বৰূপে পুৰণি প্ৰজন্মৰ বহুতে নিজৰ মাতৃভাষাৰ সৈতে সংযোগহীন হৈ পৰিছিল। স্থানীয় বৌদ্ধিক আৰু সাংস্কৃতিক সংগঠনৰ দীৰ্ঘকালীন প্ৰতিবাদৰ পাছত ১৮৭৩ চনত অসমীয়াই আনুষ্ঠানিক স্বীকৃতি পুনৰ লাভ কৰে। তথাপিও সেই অন্ধকাৰ যুগৰ ছাঁ আজি পৰ্যন্ত অদৃশ্য হোৱা নাই।

স্বাধীনতাৰ পাছৰ ভাৰততো এই সংগ্ৰাম অব্যাহত থাকে। ১৯৬১ চনত বৰাক উপত্যকাত হোৱা হিংসাত্মক প্ৰতিবাদত ১১ জনৰ প্ৰাণ হেৰুৱা ঘটনাই প্ৰমাণ কৰিলে যে ভাষা আৰু পৰিচয় গভীৰভাৱে জড়িত—আৰু অনুভূতিসমূহ কিমান তীব্ৰভাৱে প্ৰবাহিত হয়। আজিও, অসমৰ শিক্ষাব্যৱস্থা, প্ৰশাসন আৰু গণনাত ভাষাগত প্ৰতিনিধিত্বৰ বিষয়ে হোৱা বিতৰ্কই অসমীয়াৰ পৰিচয়ৰ কোমলতা প্ৰতিফলিত কৰে।

সংখ্যা, ৰাজনীতি আৰু পৰিচয়

জনগণনাৰ তথ্যই এক জটিল চিত্র প্ৰকাশ কৰে। ১৯৩১ চনত, অসমৰ জনসংখ্যাৰ কেৱল ৩১% লোকৰ মাতৃভাষা হিচাপে অসমীয়া চিহ্নিত হৈছিল; ১৯৫১ চনত এই সংখ্যা ৫৭% লৈ বৃদ্ধি পাইছিল, যাৰ এটা কাৰণ আছিল পৰিচয় আৰু অভিবাসনৰ ৰাজনৈতিক প্ৰসংগ। আজি অসমীয়া বহু উপজাতীয় সমাজৰ বাবে এক সংযোগৰ ভাষা হিচাপে ব্যৱহৃত হ’লেও, বহুতে চৰকাৰী নথি-পত্রত নিজৰ মাতৃভাষা প্ৰকাশ কৰে আনহাতে, বঙালী-ভাষী সমাজেও নিজৰ ভাষাগত অস্তিত্ব দৃঢ়ভাৱে প্ৰতিপন্ন কৰে।

এই জনসংখ্যাগত পৰিৱৰ্তন মাত্ৰ সংখ্যাতত্ত্ব নহয়—ই সামাজিক সংহতি আৰু “সদস্যতাৰ” ধাৰণাক গঢ়ি তোলে। বহু অসমীয়া-ভাষী লোকৰ বাবে, ভাষাটো সংকটৰ সন্মুখীন যেন অনুভূত হয়, যাৰ ফলত কিছুমান গুৰুত্বপূর্ণ প্ৰশ্নৰ উদয় হয়। যে “কাৰ অৱস্থান ক’ত?” আৰু “অসমীয়া হোৱাৰ প্ৰকৃত অৰ্থ কি।”

যুৱপ্ৰজন্ম আৰু আধুনিক বিভাজন

চহৰীয়া অসমলৈ প্ৰৱেশ কৰিলে প্ৰজন্মগত পাৰ্থক্য স্পষ্ট দেখা যায়। শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত, চাকৰি প্ৰত্যাশাত আৰু অনলাইন জীৱনত ইংৰাজীয়ে একাধিপত্য বিস্তাৰ কৰিছে। সন্তানক গ্লোবেল ভৱিষ্যতৰ বাবে সাজু কৰিব বিচৰা বহুতো অভিভাৱকে ঘৰতে অসমীয়াৰ সলনি ইংৰাজীলৈ অধিক গুৰুত্ব দিয়ে।

এজন কলেজীয়া ছাত্ৰই কৈছিল, “আমি অসমীয়া গান আৰু পৰম্পৰা বহুত ভাল পাওঁ, কিন্তু চাকৰি আৰু উচ্চশিক্ষাত ইংৰাজীয়ে সহায় কৰে। অসমীয়া ভাষা উৎসৱ বা পৰিয়ালৰ সভাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লাগে, কিন্তু দৈনন্দিন জীৱনত তেনে নহয়।”

এই সোঁতখিনি কেৱল ভাষাগত নহয় – ই সংস্কৃতিকো স্পৰ্শ কৰিছে। লোককথা, স্থানীয় সাহিত্য আৰু দৈনন্দিন প্ৰয়োগৰ বহু অভিব্যক্তি লাহে-লাহে নতুন প্ৰজন্মৰ সৈতে জীৱন্ত সম্পৰ্ক হেৰুৱাই গৈছে। দৈনন্দিন ব্যৱহাৰৰ বাহিৰত এটাই ভাষা অলংকাৰী হৈ পৰাৰ বিপদত থাকে-চিৰস্মৃতিৰ বাবে মৰ্যাদিত, কিন্তু পৰিচয়ৰ আধাৰত নহয়।

সীমান্তৰ পাৰলৈ অসমীয়া

অসমীয়া প্ৰবাসীসকলেও এই দ্বন্দ্বৰ সন্মুখীন হৈ আছে। দিল্লী, বেংগালুৰু, লণ্ডন বা নিউ জাৰ্ছিৰ অসমীয়া পৰিয়ালসমূহে নিজ সন্তানক অসমীয়াত গীত-মাত আৰু মৌলিক কথোপকথন শিকাবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু ইংৰাজীয়ে তেওঁলোকৰ জগতক প্ৰভাৱিত কৰি ৰাখিছে। ডিজিটেল প্লেটফৰ্মে আশা যোগাইছে-ইউটিউব চেনেল, পডকাষ্ট আৰু এপসমূহে লাহে-লাহে অসমীয়া সংস্কৃতিক অনলাইন প্লেটফৰ্মলৈ আনি ৰাখিছে। তথাপিও, এই প্ৰয়াস সমূহ খণ্ড-বিখণ্ড আৰু সীমিত হৈ আছে।

প্ৰতিষ্ঠান আৰু সাংস্কৃতিক আধাৰ

১৯১৭ চনত প্ৰতিষ্ঠিত হোৱা অসম সাহিত্য সভাই আজিলৈও অসমীয়া সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিৰ পতাকা উচাটিবলৈ অগ্ৰণী ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। মহিলাসকলৰ সাহিত্যিক সংগঠন সদৌ অসম লেখিকা সমাৰোহ সমিতিয়ে লিখনী, কাহিনী কওঁতা আৰু লোকীয় পৰম্পৰাসমূহক পৃষ্ঠপোষণ কৰে। এই প্ৰতিষ্ঠানসমূহে যদিও ঐতিহ্য সংৰক্ষণ কৰি আহিছে, বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে- পৰিয়ালৰ জীৱন, বিদ্যালয় আৰু গণমাধ্যমো সমানভাৱে প্ৰয়োজনীয়, যাতে অসমীয়া ভাষা দৈনন্দিন ব্যৱহাৰত অটুট থাকে।

এটা ভাষা সংক্ৰমণৰ পথত

অসমীয়া ভাষা আজি এটা সংকটজনক সংযোগবিন্দুত উপনীত হৈছে। বয়োজ্যেষ্ঠ প্ৰজন্মে এই ভাষাক জীৱন্ত পৰিচয়ৰূপে সযত্নে আগবঢ়াইছে, কিন্তু নতুন প্ৰজন্মৰ বহু অংশই ইয়াক লাহে-লাহে কেৱল এটা সাংস্কৃতিক উপকৰণ হিচাপে লৈ দেখা আৰম্ভ কৰিছে। পৰিয়াল, শিক্ষকমণ্ডলী আৰু গণমাধ্যমৰ সচেতন প্ৰচেষ্টাৰ অভাৱত অসমীয়া ভাষা শেহতলে কেৱল উৎসৱ-পৰ্ব আৰু সাহিত্যৰ ক্ষেত্ৰতে উদযাপনযোগ্য হ’ব পাৰে, কিন্তু দৈনন্দিন কথোপকথনৰ পৰা অন্তর্ধান হোৱাৰ বিপদত পৰিছে।

অসমীয়া ভাষাৰ ভৱিষ্যৎ আগতীয়াকৈ নিৰ্ধাৰিত নহয়। বিচাৰযুক্ত নীতি, সমাজৰ সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণ আৰু ভাষা সংৰক্ষণৰ বাবে প্ৰযুক্তিৰ সঠিক ব্যৱহাৰেৰে অসমীয়া পুনৰো যোগাযোগৰ মাধ্যমৰ লগতে পৰিচয়ৰ এক শক্তিশালী প্ৰতীক হৈ থাকিব পাৰে। এতিয়া অসমীয়াৰ কাৰণে অত্যন্ত জৰুৰী প্ৰশ্নটো -যি ভাষাই অতীতত আমাৰ পৰিচয় গঢ়ি তুলিছিল, সেয়া কি বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যততো আমাৰ কণ্ঠস্বৰ হৈ থাকিব পাৰিব নে?

Mahabahu.com is an Online Magazine with collection of premium Assamese and English articles and posts with cultural base and modern thinking.  You can send your articles to editor@mahabahu.com / editor@mahabahoo.com (For Assamese article, Unicode font is necessary) Images from different sources.