শৰাইঘাটৰ ৰণৰ ৩৫৫ বছৰ : অসমীয়াৰ প্ৰতিৰোধ আৰু সাহসৰ অমৰ ইতিহাসৰ সাক্ষী

শৰাইঘাটৰ ৰণৰ ৩৫৫ বছৰ : অসমীয়াৰ প্ৰতিৰোধ আৰু সাহসৰ অমৰ ইতিহাসৰ সাক্ষী

গৌতম শৰ্মা

১৬৭১ চনৰ মাৰ্চ মাহত সংঘটিত শৰাইঘাট যুদ্ধখন অসমৰ ইতিহাসৰ লগতে সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষৰ সামৰিক ইতিহাসতো এক অতি গৌৰৱময় আৰু স্মৰণীয় অধ্যায় হিচাপে চিহ্নিত হৈ আহিছে। এই যুদ্ধখন কেৱল দুদল সৈন্যবাহিনীৰ মাজত সংঘটিত এক সামৰিক সংঘৰ্ষ নাছিল; ই আছিল এক প্ৰসাৰমান সাম্ৰাজ্যবাদী শক্তি আৰু নিজৰ ভূমি, স্বকীয়তা আৰু স্বাধীনতা ৰক্ষাৰ বাবে দৃঢ়প্ৰতিজ্ঞ এখন আঞ্চলিক ৰাজ্যৰ মাজৰ এক নাটকীয় সংগ্রাম।

এই ঐতিহাসিক বিজয়ৰ কেন্দ্ৰবিন্দুত আছিল আহোম ৰাজ্যৰ অসমীয়া সৈনিকসকলৰ অদম্য সাহস আৰু দৃঢ়তা। সংখ্যাত তুলনামূলকভাৱে কম আৰু সামগ্ৰীক শক্তিতো তুলনামূলকভাৱে দুৰ্বল হোৱা সত্ত্বেও তেওঁলোকে অসাধাৰণ বীৰত্ব, ত্যাগ আৰু সহনশীলতাৰ পৰিচয় দিছিল। তেওঁলোকৰ এই অদম্য সাহসে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ পাৰত অৱস্থিত শৰাইঘাটক দেশপ্ৰেম, আত্মত্যাগ আৰু প্ৰতিবাদৰ এক অমৰ প্ৰতীকত ৰূপান্তৰিত কৰিছিল, যি প্ৰজন্মৰ পিছত প্ৰজন্ম ধৰি প্ৰত্যেকজন অসমীয়াকে অনুপ্ৰাণিত কৰি আহিছে।

এই যুদ্ধৰ মূল পটভূমি আহোম ৰাজ্য আৰু মোগল সাম্ৰাজ্যৰ মাজত বহুদিন ধৰি চলি থকা সংঘাতত নিহিত আছিল। সপ্তদশ শতিকাত মোগল শাসকসকলে বাৰম্বাৰ অসমৰ ওপৰত নিজৰ আধিপত্য বিস্তাৰ কৰাৰ চেষ্টা কৰিছিল। বিশেষকৈ মোগল সম্ৰাট ঔৰংজেৱৰ শাসনকালত এই আগ্ৰাসনৰ তীব্ৰতা বৃদ্ধি পাইছিল, কিয়নো তেওঁৰ সাম্ৰাজ্যখন ভাৰত উপমহাদেশৰ এক বৃহৎ অংশজুৰি বিস্তৃত আছিল।

ইয়াৰ আগতেও মোগল সেনাই অসমৰ কিছু অঞ্চল অস্থায়ীভাৱে দখল কৰিছিল। বিশেষকৈ ১৬৬২ চনত মীৰজুমলাৰ নেতৃত্বত সংঘটিত আক্ৰমণত আহোম ৰাজধানী গড়গাঁৱকে ধৰি বহু অঞ্চল ক্ষণিকৰ বাবে মোগল সেনাৰ দখললৈ গৈছিল। এই আক্ৰমণৰ ফলত আহোম ৰাজ্যই বাধ্য হৈ ঘিলাঝাৰীঘাটৰ সন্ধি স্বাক্ষৰ কৰিবলগীয়া হৈছিল, যাৰ জৰিয়তে অসমৰ শাসকসকলৰ ওপৰত কঠোৰ আৰু অপমানজনক চৰ্ত আৰোপ কৰা হৈছিল। এই অপমানৰ স্মৃতি অসমীয়া ৰজা আৰু সৈনিকসকলৰ মনত গভীৰভাৱে স্থায়ী হৈ ৰৈছিল আৰু এই স্মৃতিয়েই তেওঁলোকৰ মাজত হেৰুওৱা মৰ্যাদা আৰু স্বাধীনতা পুনৰ উদ্ধাৰৰ বাবে এক শক্তিশালী সংকল্পৰ জন্ম দিছিল।

এই দৃঢ় সংকল্পক বাস্তৱ ৰূপ দিয়াৰ বাবে আহোম ৰাজ্যই লাভ কৰিছিল এজন শক্তিশালী আৰু দূৰদৰ্শী সেনানায়ক লাচিত বৰফুকনক। আহোম ৰজা চক্ৰধ্বজ সিংহই লাচিতক পশ্চিম সীমান্তৰ সেনাপতি হিচাপে নিযুক্তি দিছিল আৰু মোগল আগ্ৰাসনৰ বিৰুদ্ধে অসমক ৰক্ষা কৰাৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰে। লাচিত এজন সন্মানীয় পৰিয়ালৰ সন্তান আছিল; তেওঁৰ পিতৃ মোমাই তামুলি বৰবৰুৱা আহোম প্ৰশাসনৰ এজন প্ৰখ্যাত সংস্কাৰক আছিল। সৰু বয়সৰ পৰাই লাচিতে শাসনব্যৱস্থা, সামৰিক সংগঠন আৰু শৃংখলাৰ শিক্ষা লাভ কৰিছিল, যিয়ে পিছলৈ যুদ্ধৰ সময়ত তেওঁৰ নেতৃত্বৰ ধৰণ গঢ় দিয়াত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। সেয়ে তেওঁৰ নিযুক্তি কেৱল ৰাজনৈতিক সিদ্ধান্ত নাছিল; ই আছিল আহোম ৰজাৰ এক সুদূৰপ্ৰসাৰী কৌশলগত পদক্ষেপ, যাৰ জৰিয়তে ৰাজ্যৰ সুৰক্ষা এজন সক্ষম আৰু দৃঢ়সংকল্প সেনানায়কৰ হাতত অৰ্পণ কৰা হৈছিল।

অসমীয়া জাতীয়তাবাদ আৰু শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ 

CLICK THE LINK ABOVE

আহোমসকলে হেৰুওৱা ভূ-খণ্ড পুনৰ উদ্ধাৰ কৰিবলৈ কৰা চেষ্টা দেখি মোগল সম্ৰাট ঔৰংজেৱ গভীৰভাৱে ক্ষুব্ধ হৈছিল। ইয়াৰ পৰিণতিত তেওঁ অসম পুনৰ দখল কৰাৰ উদ্দেশ্যে এক বৃহৎ সামৰিক অভিযানৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। এই অভিযানৰ নেতৃত্ব অৰ্পণ কৰা হৈছিল অম্বৰৰ ৰাজপুত সেনাপতি ৰাজা ৰামসিংহক, যিজন ব্যক্তি এজন অভিজ্ঞ আৰু দক্ষ সেনানায়ক হিচাপে সেই সময়ত পৰিচিত আছিল। ৰামসিংহই অসম অভিমুখে এক বিশাল সেনাবাহিনী লৈ আগবঢ়িছিল, য’ত হাজাৰ হাজাৰ পদাতিক সৈন্য, অশ্বাৰোহী বাহিনী, ধনুৰ্দ্ধৰ আৰু নৌবাহিনীৰ যুদ্ধজাহাজ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।

ঐতিহাসিক তথ্য অনুসাৰে মোগল বাহিনীত প্ৰায় ৩০,০০০ পদাতিক সৈন্য, প্ৰায় ১৮,০০০ অশ্বাৰোহী, বহু সংখ্যক ধনুৰ্দ্ধৰ আৰু ঢালধাৰী সৈন্যৰ লগতে কেইবাখনো বৃহৎ যুদ্ধজাহাজ আৰু মিত্র ৰাজ্যৰ সৈন্যদল অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই বৃহৎ সামৰিক অভিযানৰ পৰিসৰে স্পষ্টভাৱে প্ৰতিফলিত কৰে যে মোগল সাম্ৰাজ্যই অসমক চিৰদিনৰ বাবে দমন কৰাৰ বাবে কিমান দৃঢ়সংকল্প লৈছিল। এই বিপুল বাহিনীৰ তুলনাত আহোম সেনাবাহিনী সংখ্যাত যথেষ্ট তাকৰ আছিল।

অন্যহাতেদি আহোম সৈন্যসকলৰ মাজত পূৰ্ণকালীন পেছাদাৰী সৈনিক নাছিল; তেওঁলোকৰ বহুসংখ্যকেই আছিল স্থানীয় জনসাধাৰণৰ মাজৰ পৰা সংগঠিত মিশ্ৰিত বাহিনী। তথাপিও সংখ্যা আৰু সামগ্ৰীক শক্তিত যি অভাৱ আছিল, তাক তেওঁলোকে সাহস, শৃংখলা আৰু নিজৰ মাতৃভূমিৰ ভৌগোলিক অৱস্থাৰ গভীৰ জ্ঞানৰ জৰিয়তে পূৰণ কৰিছিল। এই সৈন্যসকলে ভালদৰে বুজি পাইছিল যে তেওঁলোকে কেৱল আনৰ বাবে এই যুদ্ধত অংশ লোৱা নাই; তেওঁলোকে নিজৰ দেশমাতৃ, সংস্কৃতি আৰু স্বকীয় অস্তিত্বৰ সুৰক্ষাৰ বাবেহে যুদ্ধ কৰিবলৈ আগবাঢ়িছে। এই চেতনাবোধেই তেওঁলোকৰ সংকল্প, ঐক্য আৰু সাহসক অধিক দৃঢ় কৰি তুলি জয়ৰ মালা পিন্ধাইছিল।

অসমীয়া সেনাৰ নায়ক লাচিত বৰফুকনে খুব ভালদৰে উপলব্ধি কৰিছিল যে মোগল সেনাবাহিনীৰ মূল শক্তি আছিল মুকলি ভূমিত সংঘটিত স্থলযুদ্ধ, বিশেষকৈ তেওঁলোকৰ শক্তিশালী অশ্বাৰোহী বাহিনীটো। সেইবাবেই তেওঁ সচেতনভাৱে মোগল সেনাৰ সৈতে মুকলি সমতল ভূমিত মুখামুখি সংঘৰ্ষত নামিবলৈ এৰাই চলিছিল, কাৰণ তেনে ক্ষেত্ৰত মোগল বাহিনীয়ে স্পষ্ট সুবিধা লাভ কৰিব।

আলাবৈ ৰণ: শৰাইঘাটৰ যুদ্ধৰ পটভূমিত

CLICK THE LINK ABOVE

তাৰ বিপৰীতে তেওঁ সুদূৰপ্ৰসাৰী পৰিকল্পনা, ধৈৰ্য আৰু ভৌগোলিক অৱস্থাৰ বুদ্ধিদীপ্ত ব্যৱহাৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰা এক কৌশল গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ গুৱাহাটী আৰু শৰাইঘাট অঞ্চলক প্ৰতিৰক্ষাৰ মূল কেন্দ্ৰ হিচাপে নিৰ্বাচন কৰে, কাৰণ সেই অঞ্চলটো পাহাৰীয়া আৰু সংকীৰ্ণ হোৱা বাবে বৃহৎ মোগল সেনাবাহিনীৰ চলাচল তাত সীমিত হৈ পৰিছিল। শৰাইঘাটত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈ তুলনামূলকভাৱে সংকীৰ্ণ, প্ৰায় এক কিলোমিটাৰমান বহল; যি নৌযুদ্ধৰ বাবে অত্যন্ত উপযোগী আছিল। মুকলি ভূমিৰ পৰিৱৰ্তে মোগলসকলক নৈৰ বুকুত যুদ্ধ কৰিবলৈ বাধ্য কৰি লাচিতে তেওঁলোকৰ শক্তিক নিষ্ক্ৰিয় কৰাৰ লগতে তেওঁলোকৰ দুৰ্বলতাক কৌশলগতভাৱে ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল।

লাচিত বৰফুকন

CLICK THE LINK ABOVE

অসমীয়া সৈনিকসকলেও প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা সাজু কৰিবলৈ অবিৰত পৰিশ্ৰম কৰিছিল। গুৱাহাটী ওচৰৰ কৌশলগত গুৰুত্ব থকা স্থানসমূহত মাটিৰ মথাউৰি আৰু দুৰ্গসদৃশ প্ৰতিবন্ধকসমূহ গঢ়ি তোলা হৈছিল, যাতে মোগল সেনাৰ অগ্ৰগতি ৰোধ কৰিব পৰা যায়। বিভিন্ন ঠাইত চকীদাৰী স্থান স্থাপন কৰা হৈছিল আৰু সেনাবাহিনীক বিভিন্ন খণ্ডত বিভক্ত কৰি নদী আৰু ওচৰৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ বিভিন্ন অংশ ৰক্ষা কৰাৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। উত্তৰ পাৰৰ প্ৰতিৰক্ষাৰ নেতৃত্ব দিছিল আতন বুঢ়াগোহাঁইয়ে, আনহাতে দক্ষিণ পাৰৰ সেনা অভিযানৰ নেতৃত্ব নিজে লাচিত বৰফুকনে গ্ৰহণ কৰিছিল। সৈনিকসকলে অসাধাৰণ নিষ্ঠা আৰু উৎসৰ্গাৰ সৈতে এই প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থাসমূহ নিৰ্মাণ কৰিছিল, বহু সময়ত শত্ৰুৰ সম্ভাব্য আক্ৰমণৰ আশংকা থাকিলেও দিন-ৰাতি এক কৰি কাম কৰি তাত প্ৰতিৰোধ ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলা হৈছিল।

এই যুদ্ধ প্ৰস্তুতি তথা প্ৰতিৰোধ পৰ্বৰ সৈতে জড়িত এটা অতি বিখ্যাত ঘটনাক আহোম সেনাবাহিনীৰ কঠোৰ শৃংখলা আৰু দায়িত্ববোধৰ উজ্জ্বল দৃষ্টান্ত হিচাপে স্মৰণ কৰা হয়। যেতিয়া লাচিত বৰফুকনে জানিব পাৰিলে যে এটি প্ৰতিৰক্ষামূলক গড় নিৰ্মাণৰ কাম তেওঁৰ নিজৰ মোমায়েকৰ অৱহেলাৰ বাবে বিলম্বিত হৈছে; যিজন ব্যক্তিয়ে সেই কামৰ তদাৰক কৰিছিল। তেতিয়া লাচিতে কঠোৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে, তেওঁ মোমায়েকৰ এই অৱহেলাৰ বাবে মৃত্যুদণ্ড দিয়াৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।

লাচিত : শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ আৰু ইয়াৰ ঐতিহাসিক তাৎপৰ্য

CLICK THE LINK ABOVE

প্ৰচলিত বৰ্ণনা অনুসাৰে, লাচিতে সেই সময়ত ঘোষণা কৰিছিল যে দেশৰ দায়িত্বৰ আগত কোনো ব্যক্তিগত সম্পৰ্ক বা আত্মীয়তা ডাঙৰ নহয়। এই কঠোৰ আৰু নাটকীয় সিদ্ধান্তই সৈনিকসকলৰ মাজত এক শক্তিশালী বাৰ্তা প্ৰেৰণ কৰিছিল যে দেশৰ সুৰক্ষা আৰু স্বাধীনতাৰ স্বাৰ্থই সকলো ব্যক্তিগত স্বাৰ্থৰ ওপৰত স্থান পাব লাগিব। ইয়াৰ ফলত সৈনিকসকলে বুজি পাইছিল যে তেওঁলোকৰ সেনানায়কে সম্পূৰ্ণ উৎসৰ্গা আৰু শৃংখলাৰ আশা কৰে আৰু এই উপলব্ধিয়ে সমগ্ৰ বাহিনীৰ মাজত অধিক দৃঢ় শৃংখলাবদ্ধতা আৰু ঐক্য গঢ়ি তুলিছিল।

শৰাইঘাটৰ নিৰ্ণায়ক যুদ্ধৰ পূৰ্বে আহোম বাহিনীয়ে ১৬৬৯ চনত আলাবৈৰ যুদ্ধত এক গুৰুতৰ আঘাতৰ সন্মুখীন হৈছিল। সেই সংঘৰ্ষত মোগল অশ্বাৰোহী বাহিনীৰ সৈতে মুকলি সমতল ভূমিত যুদ্ধ কৰিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ ফলত একেদিনাই ১০,০০০ অসমীয়া সৈনিকৰ মৃত্যু হৈছিল। এই ঘটনাই অসমৰ পক্ষৰ বাবে গভীৰ বেদনাদায়ক আৰু হতাশাজনক পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি কৰিছিল।

তথাপিও এই পৰাজয়ে তেওঁলোকৰ মনোবল ভাঙিব পৰা নাছিল। তাৰ বিপৰীতে আলাবৈৰ এই পৰাজয়ে আহোম সৈনিকসকলৰ দৃঢ় সংকল্পক অধিক শক্তিশালী কৰি তুলিছিল। তেওঁলোকে শত্ৰুৰ শক্তি আৰু কৌশলৰ বিষয়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ শিক্ষা লাভ কৰিছিল আৰু একে সময়তে যুদ্ধত সঠিক কৌশলৰ গুৰুত্ব বুজি পাইছিল। ফলত নিজৰ মাতৃভূমি ৰক্ষা কৰাৰ বাবে তেওঁলোকৰ সংকল্প আৰু অধিক দৃঢ় হৈ উঠিছিল।

এই পৰাজয়ৰ পিছতো লাচিত বৰফুকনে নিজৰ কৌশলগত নীতি অব্যাহত ৰাখিছিল। তেওঁ বিলম্ব কৌশল আৰু গেৰিলা যুদ্ধৰ পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰি মোগল বাহিনীক দীৰ্ঘ সময় ধৰি ব্যস্ত কৰি ৰাখিছিল। সৰু সৰু অসমীয়া সেনাদলে বাৰম্বাৰ আক্ৰমণ কৰি মোগল বাহিনীক ব্যতিব্যস্ত কৰিছিল, তেওঁলোকৰ যোগাযোগ ব্যৱস্থাসমূহ বিছিন্ন কৰি পেলাইছিল আৰু সহজে আগবঢ়িবলৈ বাধা সৃষ্টি কৰিছিল। এই অভিযানসমূহত অসমীয়া সৈনিকসকলে অসাধাৰণ সাহস আৰু দৃঢ়তা প্ৰদৰ্শন কৰিছিল, বহু সময়ত কঠিন ভূখণ্ড আৰু অনিশ্চিত বতৰৰ মাজতো যুদ্ধ চলাই গৈছিল। এই কৌশলসমূহেই লাহে লাহে মোগল বাহিনীক ক্লান্ত কৰি তুলিছিল আৰু আহোম ৰাজ্যক নিজৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থাক অধিক শক্তিশালী কৰাৰ বাবে অতি মূল্যৱান সময় প্ৰদান কৰিছিল।

LACHIT : An Inspiration For All Generations

CLICK THE LINK ABOVE

শেষত ১৬৭১ চনৰ মাৰ্চ মাহত শৰাইঘাটৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বুকুতেই নিৰ্ণায়ক সংঘৰ্ষখন সংঘটিত হৈছিল। সেই সময়লৈকে মোগল সেনাবাহিনীয়ে বিশ্বাস কৰিছিল যে আহোমসকলৰ প্ৰতিৰক্ষা দুৰ্বল হৈ পৰিছে, সেয়ে তেওঁলোকে নদীপথে এক বৃহৎ আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। মোগল নৌবাহিনী বৃহৎ যুদ্ধজাহাজ আৰু সু-সংগঠিত নৌসেনাৰ সৈতে আগবঢ়ি আহিছিল। কিন্তু অসমীয়া নৌবাহিনী যদিও আকাৰত তুলনামূলকভাৱে তাকৰ আছিল। তথাপিও তেওঁলোকৰ দ্ৰুতগামী নাও আৰু দক্ষ নৈ-যোদ্ধাসকল আছিল, যিসকলে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ প্ৰবল সোঁত, পথ আৰু ভৌগোলিক অৱস্থাৰ বিষয়ে গভীৰ জ্ঞান ৰাখিছিল।

এই সংকটময় মুহূৰ্তত লাচিত বৰফুকন গুৰুতৰভাৱে অসুস্থ হৈ শয্যাগত হৈ আছিল। বহু সৈন্যই ভয় কৰিছিল যে তেওঁলোকৰ সেনানায়কৰ অনুপস্থিতিত সৈন্য বাহিনীৰ মনোবল হ্ৰাস পাব পাৰে। কিন্তু যেতিয়া তেওঁৰ কাষলৈ খবৰ আহিল যে মোগল নৌবাহিনী আগবাঢ়ি আহিছে আৰু অসমীয়া সেনাৰ কিছু অংশ পিছুৱাবলৈ আৰম্ভ কৰিছে, তেতিয়া লাচিতে এক অসাধাৰণ সিদ্ধান্ত লয়। নিজৰ অসুস্থতাক উপেক্ষা কৰি তেওঁক এখন যুদ্ধ নাৱত তুলি যুদ্ধক্ষেত্ৰলৈ লৈ যাবলৈ সৈন্যসকলক আদেশ দিয়ে। নাৱত উঠি তেওঁ সৈনিকসকলক সাহস আৰু দৃঢ় সংকল্পেৰে ভৰা কথাৰে সম্বোধন কৰে। তেওঁৰ উপস্থিতি আৰু উদ্দীপনামূলক মন্তব্যই মুহূৰ্ততে সেনাবাহিনীৰ মনোবল পুনৰ জগাই তোলে।

Lachit Borphukan: Architect of Assam’s Resistance and Legacy of Valor

CLICK THE LINK ABOVE

নিজৰ সেনানায়কৰ এই অনুপ্ৰেৰণাদায়ক উপস্থিতিৰে উদ্দীপ্ত হৈ অসমীয়া সৈনিকসকলে মোগল সেনাৰ ওপৰত তীব্ৰ আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। সৰু আকাৰৰ আহোম সেনাৰ নাওবোৰ দ্ৰুতগতিত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বুকুত চলাচল কৰি বহু দিশৰ পৰা বৃহৎ মোগল জাহাজসমূহক ঘেৰাও কৰি পেলায়। মুহূৰ্ততে আহোম-মোগল এই সংঘৰ্ষই অঞ্চলটোৰ ইতিহাসত অন্যতম তীব্ৰ নৌযুদ্ধখনৰ সূচনা কৰিলে। অসমীয়া সৈনিকসকলে কাঁড়, বৰটোপৰ আক্ৰমণেৰে লগতে নিজৰ তীব্ৰ গতি আৰু সমন্বয়ৰ সহায়ত শত্ৰুক সকলো ফালৰ পৰা আগুৰি ধৰি বিপৰ্যস্ত কৰি তোলে। তেওঁলোকৰ অদম্য সাহস আৰু দৃঢ় সংকল্পই যুদ্ধৰ গতিপথ সম্পূৰ্ণৰূপে সলনি কৰি পেলায়।

লাচিত ফুকন! লাচিত ফুকন!

CLICK THE LINK ABOVE

যুদ্ধৰ মাজতে মোগল নৌবাহিনীৰ এজন অধিনায়ক মানোৱৰ খাঁন নিহত হয় আৰু ইয়াৰ ফলত মোগল বাহিনীৰ মাজত গভীৰ বিভ্ৰান্তিৰ সৃষ্টি হয়। এই সুযোগত অসমীয়া নৌবাহিনীয়ে নিৰবচ্ছিন্নভাৱে আক্ৰমণ তীব্ৰ কৰি তোলে।বআগফালৰ লগতে পিছফালৰ পৰাও শত্ৰুক আঘাত হানিবলৈ ধৰে। দুয়োপক্ষৰ তীব্ৰ সংঘৰ্ষত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ পানী যুদ্ধনাও, সৈনিক আৰু অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ তেজেৰে ৰাঙলী হৈ পৰে। শেষত মোগল বাহিনীয়ে গভীৰ ক্ষতিৰ সন্মুখীন হৈ বাধ্য হৈ পশ্চিমমুখে পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য কৰে। শৰাইঘাটত আহোম বাহিনীৰ এই ঐতিহাসিক বিজয়ে মোগল সাম্ৰাজ্যৰ অসম দখল কৰাৰ প্ৰয়াস প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে সমাপ্ত কৰি পেলাইছিল।

এই যুদ্ধত অসমীয়া সৈনিকসকলে প্ৰদৰ্শন কৰা এই সাহস আৰু বীৰত্বৰ কথা কেতিয়াও অতিৰঞ্জিত বুলি ক’ব নোৱাৰি। তেওঁলোকৰ বহুসংখ্যকে সাধাৰণ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰে এক শক্তিশালী সাম্ৰাজ্যবাদী বাহিনীৰ সন্মুখীন হৈছিল। তেওঁলোকে এনে প্ৰতিদ্বন্দ্বীৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিছিল, যাৰ সাম্ৰাজ্য সেই সময়ত ভাৰতৰ বৃহৎ অংশত বিস্তৃত আছিল। তথাপিও তেওঁলোকে নিজৰ মাতৃভূমিক শত্ৰুৰ হাতত সমৰ্পণ কৰিবলৈ কেতিয়াও মানি লোৱা নাছিল।

আলাবৈ ক’ত, আলাবৈ!!

CLICK THE LINK ABOVE

এতেকে অসমীয়া সেনাৰ এই বীৰত্ব কেৱল যুদ্ধ ক্ষেত্ৰতেই সীমাবদ্ধ নাছিল; ই প্ৰকাশ পাইছিল তেওঁলোকৰ কঠোৰ শৃংখলা, কষ্ট সহ্য কৰাৰ মানসিকতা আৰু নিজৰ দেশ-মাটিৰ প্ৰতি অবিচল আনুগত্যতাৰ মাজত। শৰাইঘাট অভিযানৰ আন এটা উল্লেখযোগ্য দিশ আছিল অসমৰ বিভিন্ন জাতি-জনগোষ্ঠীৰ মাজত গঢ়ি উঠা ঐক্য-সম্প্ৰীতি। বিভিন্ন জাতি-জনগোষ্ঠী আৰু আঞ্চলিক মিত্রসকলে আহোম তথা অসমীয়া সেনা বাহিনীৰ সৈতে একেলগে এই যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ওচৰৰ পাহাৰীয়া জনজাতিসকলৰ যোদ্ধা আৰু মিত্র ৰাজ্যসমূহৰ বাহিনীয়েও অসমীয়া সেনাক সহায় কৰিছিল। এই সমবেত প্ৰতিবাদে স্পষ্টভাৱে দেখুৱাইছিল যে অসমৰ সুৰক্ষা কেৱল এটা গোষ্ঠীৰ দায়িত্ব নাছিল; ই আছিল সমগ্ৰ অঞ্চলটোৰ মানুহৰ এক সামূহিক দায়িত্ব আৰু লক্ষ্য। যিটোৱে নানা জাতি-উপজাতি, ভাষা-ভাষী মিলি ভৱিষ্যতে বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঠন প্ৰক্ৰিয়ালৈও সহযোগিতা আগবঢ়াইছিল।

লাচিত বৰফুকনৰ বীৰগাঁথা!

CLICK THE LINK ABOVE

শৰাইঘাটৰ বিজয়ে অদূৰ ভৱিষ্যতৰ ওপৰত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল। ই কেৱল আহোম ৰাজ্যৰ স্বাধীনতা সুৰক্ষিত কৰাই নহয়, মোগল সাম্ৰাজ্যক ভাৰত উপমহাদেশৰ উত্তৰ-পূব সীমান্তলৈ নিজৰ আধিপত্য বিস্তাৰ কৰাত প্ৰতিৰোধ কৰিছিল। বহু ইতিহাসবিদে এই যুদ্ধক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ টাৰ্ণিং পইণ্ট হিচাপে অভিহিত কৰিছে, কাৰণ ইয়াৰ জৰিয়তে অসম জয় কৰাৰ বাবে মোগলসকলৰ অন্যতম শেষ বৃহৎ প্ৰচেষ্টা ব্যৰ্থ হৈ পৰিছিল। এই বিজয়ে অসমীয়া জনসাধাৰণৰ আত্মবিশ্বাস পুনৰ স্থাপন কৰিছিল আৰু ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁলোকে সহ্য কৰা অপমানৰ স্মৃতিকো মচি পেলাবলৈ সহায় কৰিছিল।

পৰৱৰ্তী বছৰসমূহত শৰাইঘাটৰ স্মৃতি অসমীয়া গৌৰৱৰ এক শক্তিশালী প্ৰতীক হিচাপে পৰিগণিত হয়। লাচিত বৰফুকন এজন কিংবদন্তি ব্যক্তিত্ব হিচাপে উদ্ভাসিত হৈ উঠে, যাৰ নেতৃত্ব আৰু দেশপ্ৰেম সমগ্ৰ অসম তথা ভাৰত ভূমিত সন্মান আৰু গৌৰৱৰ সৈতে আজিও স্মৰণ কৰা হয়। তথাপি এই মুহূৰ্তত লাচিতৰ সৈতে একেলগে যুদ্ধ কৰা অসংখ্য নাম নজনাকৈয়ে ৰৈ যোৱা সৈনিকসকলকো স্মৰণ কৰা সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি আমি ভাবিছোঁ। তেওঁলোকৰ বীৰত্বয়ো এই বিজয়ৰ মূল ভেটি গঢ়ি তুলিছিল। তেওঁলোকৰ সাহস, শৃংখলা আৰু আত্মত্যাগ নথকা হ’লে আটাইতকৈ সুদূৰপ্ৰসাৰী কৌশলসমূহ সফল হ’ব নোৱাৰিলেহেঁতেন।

“লাইলিট্ বুৰঞ্জী”ত লাচিত বৰফুকন

CLICK THE LINK ABOVE

সেয়ে শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ কেৱল এক ঐতিহাসিক ঘটনা নহয়; ই নিজৰ মাতৃভূমি ৰক্ষা কৰাৰ বাবে দৃঢ়সংকল্প এক জাতিৰ অদম্য আত্মাৰ প্ৰতীক। সেই যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা অসমীয়া সৈনিকসকলেই প্ৰমাণ কৰিছিল যে সাহস, ঐক্য আৰু দৃঢ় সংকল্পেৰে আটাইতকৈ শক্তিশালী প্ৰতিপক্ষকো পৰাজিত কৰিব পাৰি। তেওঁলোকৰ এই কাহিনীয়ে আমাক সোঁৱৰাই দিয়ে যে এটা জাতিৰ প্রকৃত শক্তি কেৱল অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ বা সৈন্য সংখ্যাতেই নহয়, বৰং সেই জাতিৰ মানুহৰ অটল সংকল্প, সাহস আৰু দেশপ্ৰেমৰ মাজতহে নিহিত হৈ থাকে।

লাচিত বৰফুকন বৰসেনাপতি

CLICK THE LINK ABOVE

আজিৰ পৰা চাৰে তিনিশ বছৰো অধিক সময় পাৰ হৈ যোৱাৰ পাছতো শৰাইঘাটৰ ঐতিহ্য আজিও অসমীয়া জাতিৰ অনুপ্ৰেৰণাৰ উৎস হিচাপে জীয়াই আছে। ই আমাক স্মৰণ কৰাই আছে যে ইতিহাস কেৱল ৰজা-মহাৰজা বা সেনানায়কৰ দ্বাৰা গঢ়া নহয়; সাধাৰণ সৈনিকসকলৰ সাহস আৰু আত্মত্যাগেও নিজৰ দেশৰ স্বাধীনতা ৰক্ষা কৰি ইতিহাসক গঢ় দিয়ে। যি জাতিয়ে সাহস, ঐক্য আৰু আত্মবলিদানক সন্মান কৰে, সেই জাতিক সহজে কোনো শক্তিয়ে জয় কৰিব নোৱাৰে। ১৬৭১ চনত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বুকুত মোগলৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰা অসমীয়া যোদ্ধাসকলে আগন্তুক প্ৰজন্মৰ বাবে এই শক্তিশালী বাৰ্তাটিকেই এৰি গৈছে। 

(About Author: Assistant Professor of History, Rabindranath Tagore University, Hojai, Assam. Contact: +919954000200)

Headline Image and another sketch by Hanid Ranjan Bhuyan

Mahabahu.com is an Online Magazine with collection of premium Assamese and English articles and posts with cultural base and modern thinking.  You can send your articles to editor@mahabahu.com / editor@mahabahoo.com (For Assamese article, Unicode font is necessary) Images from different sources.